O pożytku z myszy (cz. II i aktualizacja)
Zachęcam do zapoznania się z kolejnym artykułem autorstwa Zbigniewa Prusaka, po raz pierwszy opublikowanym w dniu 30. stycznia 2023 r. w grupie Historia Kcyni - Lubię to! w portalu społecznościowym Facebook.
Dziś kilka fotografii z archiwum rodzinnego mojej uczennicy Magdy z Iwna, do których dotarłem mimochodem, przy okazji historii z pogryzionymi przez myszy dokumentami spod podłogi niemieckiego domu w Iwnie. Link do pierwszej części opowieści O pożytku z myszy tutaj.
Mam w swoich zbiorach kilka fotografii katolickich organizacji społecznych działających w międzywojniu w Kcyni, a tu niespodzianka, okazuje się, że podobne organizacje działały przy innych parafiach obecnej gminy Kcynia. Na trzech pierwszych zdjęciach pani Janina Redlak, de domo Nowakowska z Kowalewka, prababcia mojej uczennicy.
Panna Nowakowska była członkinią Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej, oddział Sipiory. Organizacja ta w latach 1919-1934 nazywała się Stowarzyszenie Młodych Polek, stąd ich członkinie nazywano potocznie Młodymi Polkami. Członkiniami SMP i później KSMŻ mogły być dziewczęta w wieku 14-25, niebędące uczennicami szkół, pracujące lub pozostające przy rodzicach. Po wyjściu za mąż członkostwo ustawało. Celem organizacji był wszechstronny rozwój młodych dziewcząt, tych których nie stać było na kształcenie na poziomie szkoły średniej. Pracowano poprzez kółka samokształceniowe, religijne, polonistyczne, muzyczne, śpiewacze, rozwijające kulturę fizyczną, wiedzę rolniczą oraz uczące prac w gospodarstwie domowym. Na jednym ze zdjęć widać druhny uczące się prawdopodobnie prasowania przy pomocy żelazek "na duszę". Oprócz Janiny Redlak (Nowakowskiej) nie znane są pozostałe osoby ze zdjęć, nie udało mi się jak dotychczas ustalić nazwiska księdza, patrona Oddziału KSMŻ w Sipiorach. Z pracy ks. Leszka Wilczyńskiego "Sprawie służ! Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej w Wielkopolsce" wiadomo, że Oddział KSMŻ w Sipiorach powstał w 1935 roku, więc ksiądz widoczny na zdjęciu musiał pracować w parafii Sipiory w latach 1935-39. Nie wiadomo też, gdzie wykonane były fotografie.
Osobną zagadkę stanowi zdjęcie czwarte, z którego wynika że przy parafii Sipiory działało również Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej (widoczna nazwa na sztandarze). Rodzina Magdy twierdzi, że zdjęcie wykonane było na cmentarzu w Sipiorach, kto był na tym cmentarzu to wie, że dziś ten cmentarz z trzech stron otacza las, a z czwartej strony stoi kościół. Ale zdjęcie wykonano prawie 90 lat temu, być może dzisiejszy las rośnie na dawnych polach przysiółka Dębogórski Młyn lub nieodległej wsi Kocewka... Na pruskiej mapie topograficznej z 1879 rzeczywiście między Dębogórskim Młynem (Dembogora Muhle) a Kocewką (Victoriathal) nie było lasu...
Sporo zagadek, ale wartość tych fotografii polega na tym, że odkrywają dla nas istnienie i działalność jakże licznych organizacji działających w drugiej RP.
tekst: Zbigniew Prusak
Zdjęcia udostępnione przez uczennicę Magdę Rybacką i jej rodzinę - pierwsze cztery w galerii poniżej.
Sprawa z ustaleniem nazwiska księdza posługującego w Sipiorach okazała się rozwojowa. W grupie Historia Kcyni - lubię to! na FB zaangażowało się w nią kilka osób - pasjonatów historii lokalnej. Poniżej przedstawiam rezultaty tych kolektywnych poszukiwań.
Zbigniew Prusak: Idąc za podpowiedzią pani Moniki "Dgcz", sugerującą, że opiekunem oddziału KSMŻ w nowo powstałej parafii w Sipiorach mógł być ksiądz z parafii w Kcyni, sięgnąłem do własnych zdjęć Młodych Polek z Kcyni. I okazało się, że intuicja pani Moniki była trafna. Na pierwszym zdjęciu Stowarzyszenia Młodych Polek w Kcyni z 3 czerwca 1934 widzimy owego tajemniczego wikarego ze zdjęć z Sipior, widzimy go również na drugim zdjęciu z 28 sierpnia 1937 roku, a więc dwa lata po powstaniu parafii w Sipiorach. Możemy go również rozpoznać na innych zdjęciach Młodych Polek umieszczonych przez panią Justynę w galerii Dźwiękowego Archiwum Kcyni http://dzwiekowearchiwum.kcynia.pl/.../katolickie...
[aktualizacja] Dzięki nieocenionej pomocy pana Tomasza Kmiotka, który korzystając z zasobów dostępnych w Internecie na stronie Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego "Gniazdo" przeanalizował dane dotyczące wikariuszy pracujących w Kcyni dowiedzieliśmy się, jak nazywali się inni posługujący tutaj duchowni (poza ks. Koczorowskim i ks. Marusarzem). Tak poznaliśmy nazwisko ks. Franciszka Jędrzejewskiego, które przewijało się we wspomnieniach członkiń Stowarzyszenia Młode Polki. To on jest uwieczniony na zdjęciu z Sipior, a także na innych fotografiach, które mylnie opisywałam jako fotografie z udziałem ks. Stanisława Marusarza. Dzięki WTG Gniazdo dowiedzieliśmy się także, jakie były losy ks. Jędrzejewskiego w czasie II wojny światowej.
