O ostatnich spotkaniach z cyklu "Ciekawość świata"
Nadrabiamy zaległości w relacjach z ostatnich wykładów. W miesiącu listopadzie i grudniu w ramach "Ciekawości świata" odbyły się dwa spotkania dotyczące historii. Jedno obejmowało zagadnienia związane z lokalną historią najnowszą, drugie zaś poruszało wątek zagadek narosłych wokół samobójczej śmierci Heinricha Himmlera.
W dniu 17 listopada br. naszym gościem był Krzysztof Drozdowski (na zdjęciu po lewej), badacz historii Bydgoszczy, pisarz, dziennikarz, kolekcjoner. Było to nasze drugie spotkanie w tegorocznym cyklu "Ciekawość świata", ponieważ w trakcie czerwcowej rozmowy pan Krzysztof zapowiedział wydanie swojej publikacji o Heinrichu Himmlerze. Publikacja zatytułowana "Rozkaz zabić! Tajemnica śmierci Heinricha Himmlera" ukazała się na jesieni i można ją bylo nabyć w trakcie "Ciekawości świata".
Spotkanie autorskie prowadziła Justyna Makarewicz. Pan Krzysztof Drozdowski przybliżył biografię Heinricha Himmlera, szefa SS, jednego z najbardziej okrutnych nazistów. W jego biografii pojawiają się wątki dotyczące historii lokalnej. Żona Himmlera - Margarette - urodziła się w położonym w pobliżu Bydgoszczy Goncarzewie. Heinrich Himmler wychował się w silnie katolickim domu, marzył o tym, by być oficerem. Autor w swojej książce skupił się na ostatnich chwilach życia szefa SS oraz spekulacjach, jakie od wielu lat snują historycy. Niejasności narosłe wokół ostatnich chwil życia Himmlera wynikają także z tego, że w 1945 roku na 100 lat utajniono dokument, który mógłby przynieść odpowiedzi na wiele pytań. Brytyjczykom bardzo zależało na tym, by Himmler nie przeżył wojny, ponieważ w trakcie śledztwa mógłby ujawnić wiele szczegółów dotyczących tajnych negocjacji, jakie były prowadzone z rządem brytyjskim w Sztokholmie. Himmler negocjował kapitulację Rzeszy z Zachodem i Alianci obawiali się, że ten fakt mógłby rozwścieczyć Stalina. Premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill chciał rozstrzelać bez sądu niemieckich zbrodniarzy wojennych, czemu ostatecznie sprzeciwił się Stalin. W stenogramach rozmów Churchilla istnieje zapis pytania, jakie zadał premier: Czy moglibyście go przesłuchać, a potem zabić? Rozmawiano także o tym, dlaczego po 2 tygodniach przeprowadzono drugą sekcję zwłok Himmlera, o wielu wątpliwościach dotyczących tego, kogo ostatecznie pochowano/ekshumowano. Krzysztof Drozdowski stwierdził, że książka o Himmlerze była najtrudniejszą, jaką dotychczas napisał. Trudna, bo zajmowało mnie dociekanie do mojej wersji prawdy - powiedział Autor.
Natomiast 13 grudnia br. naszym gościem był dr Adam Węsierski (na zdjęciu po lewej), historyk zajmujący się zagadnieniem służb, współpracowników i agentury w czasach PRL. Spotkanie autorskie było związane z promocją książki naszego gościa, zatytułowanej "Toksyczna agentura III", która była dostępna do zakupu w trakcie wykładu. Licznie przybyła na spotkanie publiczność miała także okazję zakupić pozostałe publikacje Autora, a także uczestniczyć w przygotowanej przez niego niespodziance - losowaniu nagród w postaci książek.
Na początku spotkania minutą ciszy uczciliśmy pamięć ofiar stanu wojennego, gdyż właśnie dziś przypada 41. rocznica jego wprowadzenia. Zapaliliśmy światło pamięci, a Justyna Makarewicz przypominała genezę tradycji ustawiania w oknach świec, w geście solidarności z mieszkańcami Polski, zapoczątkowanej w Watykanie przez Papieża Jana Pawła II w 1981 roku. We wprowadzeniu do wykładu dr Adam Węsierski przekazał, że jego naukowe zainteresowania koncentrują się wokół historii aparatu bezpieczeństwa w Polsce, a jego celem jest obiektywne wytłumaczenie powodów, dla których Polacy podejmowali współpracę ze służbami. Naukowiec zajmuje się pracą badawczą i stroni od żargonu politycznego, starając się podejść do zagadnienia bez emocji, wytłumaczyć je korzystając z dostępnych materiałów źródłowych. Historyk usystematyzował powody, dla których mieszkańcy podejmowali współpracę jako tajni współpracownicy i zauważył, że dominujący powód takiej współpracy zmieniał się w czasie - bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej był inny jak w latach 70. W latach 1945-56 werbowano wykorzystując materiały kompromitujące i stosując szantaż. Specyfika powiatu szubińskiego czy chojnickiego wynikała z położenia geograficznego i faktu, że wielu mieszkańców tych ziem podpisało tzw. Volkslistę. W powiecie chojnickim było to ok. 65% mieszkańców. Dr Adam Węsierski zapoznał zgromadzonych z podstawowymi rodzajami agentury tj. omówił krótko czym różnił się rezydent, agent czy informator. W przygotowanej prezentacji multimedialnej zaprezentował także stereotypy powstałe wokół funkcjonowania służb i rozprawił się z niektórymi mitami, funkcjonującymi w opinii publicznej. Mieszkańcy pytali także o zagadnienia związane z historią lokalną - nękanie osób należących do AK przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, a także okoliczności śmierci pror. Jana Czochralskiego czy kwestie związane z pogrzebem ofiary stanu wojennego - dzienniakarza Wojciecha Cieślewiecza. Gdyby nie podziemie niepodległościowe, nie byłoby ruchu "Solidarności" - stwierdził na zakończenie spotkania dr Adam Węsierski.
Tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
Zdjęcie na okładce: Toksyczna agentura III - spotkanie z dr. Adamem Węsierskim w ramach cyklu "Ciekawość świata". Fot. J. Makarewicz
Zdjęcia Autorów - Krzysztof Drozdowski (powierzone), dr Adam Węsierski - fot. D. Reiwer
