Wielcy z Kcyni - o. Efrem (Stanisław Klawitter)
W tym roku przypada 50. lat od śmierci o. Efrema (Stanisława Klawittera), zakonnika, artysty rzeźbiarza, rytownika i malarza. Na grudzień 2020 r. bracia kapucyni zaplanowali uroczystości w związku z okrągłą rocznicą. W warszawskim Muzeum Archidiecezjalnym odbędzie się sesja naukowa, a w miejscu, gdzie pochowany jest utalentowany artysta odsłonięta zostanie pamiątkowa tablica. Swój udział w sfinansowaniu tablicy będzie miała gmina Kcynia. Zakonnik do końca życia podkreślał swoje związki z rodzinnym miastem, swoje prace podpisując: "o. Efrem Maria a Kcynia"
Również w Kcyni uczcimy 50-tą rocznicę śmierci o. Efrema (Stanisława Klawittera). Planujemy zorganizować wykład poświęcony jego twórczości.
o. Efrem (Stanisław Klawitter) przyszedł na świat w Kcyni, w 1894 r., jako dziecko Katarzyny i Franciszka. Już od wczesnego dzieciństwa zdradzał talenty artystyczne. Wymykał się z domu, by podpatrywać malarza Gosiewskiego, który pracował w kościele pokarmelickim. Stanisław Klawitter jako uczeń wziął udział w strajku dzieci szkolnych, które nie godziły się na odmawianie modlitwy po niemiecku. To wydarzenie odcisnęło na nim swoje piętno - w liście do siostry pod koniec życia napisał: "Mam jedno tylko pragnienie, spoczywać w ojczystej ziemi, za której Ojcze Nasz byłem katowany w strajku szkolnym". Wydaje się, że spotkanie o. Efrema Falcon, kapucyna z klasztoru w Belgii sprawia, że decyduje się na wstąpienie do tego właśnie zakonu. Poznają się we Wrocławiu, gdzie Stanisław Klawitter zostanie karnie osadzony w więzieniu, jako żołnierz pruski, za krytykę decyzji o podpaleniu katedry w Reims. Po nowicjacie w Sędziszowie Małopolskim w dniu 31 lipca 1921 r. składa pierwsze śluby. W Krakowie, podczas kursu filozofii poznaje o. Maksymiliana Marię Kolbe. W tym samym czasie uczy się rysunku w Kolegium Serafickim oo. Kapucynów. Projektuje pierwszą okładkę "Rycerza Niepokalanej", którego pierwszy numer ukazuje się w 1922 roku. Następnie mieszka w Belgii, gdzie składa kolejne śluby i wykonuje prace artystyczne - projektuje pomniki kardynała Marciela, wcześniej, w 1928 roku w Rzymie ilustruje brewiarz kapucyński. Podróżuje do Włoch, w międzyczasie w latach 30. przebywa też w Polsce, gdzie otrzymuje zlecenie na wykonanie 16-tu płaskorzeźb - scen z życia św. Wojciecha oraz pomnika kard. Dalbora. Korzysta z okazji, by odwiedzić rodzinę w Kcyni. Również wtedy, podczas spotkań rodzinnych, wykonuje portrety, tym razem najbliższych. II wojnę światową spędza w Hiszpanii, w Barcelonie, gdzie pracuje jako artysta, malując freski w kościele kapucynów i projektuje polichromię dla katedry. W czasie prac na rusztowaniu dochodzi do wypadku - o. Efrem spada z wysokości. Po zakończeniu wojny znów mieszka we Włoszech, tym razem w Bolonii, a następnie w różnych klasztorach Belgii. Wypadek z Barcelony oraz inne choroby powodują, że leczy się na depresję. Na ostatnie pięć lat swojego życia wraca do Polski. W 1965 r. mieszka najpierw w Kcyni, potem w Zakroczymiu, gdzie znajduje się dom zakonny o. kapucynów. Następnie w Warszawie. Tam umiera w dniu 4 grudnia 1970 r. Zostaje pochowany w krypcie klasztoru o. kapucynów przy Miodowej. Na podstawie projektów, przekazanych siostrze, w latach 1989/90 kcyńska Fara otrzymuje witraże, których o. Efrem jest autorem. Jest to 6 witraży umieszczonych w oknach ścian bocznych świątyni, przedstawiających sceny z życia Jezusa Chrystusa. (Opracowano m.in. na podstawie: Stanisław Klawitter o. Efrem Maria a Kcynia Kapucyn. Zeszyty regionalne Kcyńskiego Towarzystwa Kulturalnego. Jan Kasprowicz, Paweł Prusak, wyd. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne, Bydgoszcz 1989 r.; Malarstwo i rzeźba Stanisława Klawittera o. Efrema Maria z Kcyni, wyd. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne Bydgoszcz 1989)
Na elewacji domu przy ul. Ogrodowej, w którym się urodził, w maju 1989 roku odsłonięto pamiątkową tablicę. Wtedy też w budynku tzw. Wójtostwa odbyła się uroczysta sesja popularno naukowa, poświęcona twórczości o. Efrema. Tablicę odsłonił i w sesji udział wziął m.in. Prymas Polski Józef Glemp.
W dniu 17 lutego 2020 r. Kcynię odwiedził br. Piotr Stasiński OFM Cap, który chciał osobiście zobaczyć miejsca związane z życiem o. Efrema. Zwiedził także miasto, oglądając jego najważniejsze sakralne zabytki. Spotkał się także z proboszczem parafii pw. św. Michała Archanioła ks. Zbigniewem Grzegorzewskim oraz proboszczem parafii pw. WNMP ks. kanonikiem Michałem Kosteckim. W kościele farnym podziwiał witraże, które powstały według projektów o. Efrema. Poinformował, że konferencji naukowej w Warszawie towarzyszyć będzie wystawa dotycząca życia i twórczości o. Efrema. Istnieje możliwość, by wystawa odwiedziła także Kcynię w późniejszym terminie. Współpracę dotyczącą warszawskich uroczystości i udziału w nich gm. Kcynia koordynuje Justyna Makarewicz.
Na zdjęciu wykorzystano fotografię o. Efrema, pochodzącą ze zbiorów Parafii pw. św. Michała Archanioła w Kcyni.
Zachęcamy tych z Państwa, którzy osobiście znali o. Efrema do kontaktu z Dźwiękowym Archiwum Kcyni. Zbierzmy relacje, wspomnienia dotyczące spotkań z tym niezwykłym artystą!
